Tarihe mor rengini veren kadınlar

Tarih yazılırken kadınlar hep unutulur. Savaşlarda, isyanlarda, göçlerde, fabrikalarda, hayatın her alanında her tarihsel dönüm noktasında kadınlar da vardır. Kimi devrimci mücadelenin içinde köprüler yakmış, kimi fabrikalarda çalışma koşullarına karşı direnip bedelini canıyla ödemiş, kimi de tüm dünyada hayat kurtaran bilimsel buluşlara imza atmıştır. Tarih kadar eski ve uzun bir liste oluşturur bu kadınlar. Antik Yunan’da bilimsel buluşlara imza atan kadınlardan Orta Çağ karanlığına bedenleriyle ışık olan kadınlara, İngiltere’de maden ocaklarında can veren kadınlardan Osmanlı’da ilk kadın hareketini başlatan kadınlara hepsinin anları, mücadeleleri ve biz ‘modern’ çağ kadınlarına bıraktıkları cüretkar mirasları karşısında her birinin önünde saygıyla eğiliyoruz.

Hepimize örnek olması açısından tarihin yarısını yazan bu kadınlardan bazılarını kısaca tanıyalım.

 

  • Clara Zetkin

“Erkekler öldürdüğünde, yaşamı korumak için savaşmak biz kadınlara düşer” 

Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD) üyesi. Hayatı boyunca demokrasi ve sosyalizm mücadelesinin ön saflarında yer alan Clara Zetkin II. Enternasyonal’de, 1857 yılı 8 Mart’ında yakılarak öldürülen tekstil işçisi kadınların anısının dikkate alınması düşüncesiyle, “Eşitlik ve barış için uluslararası kadınlar günü” önerisini kongreye sundu ve bu öneri kongrede kabul edildi.

 

  • Rosa Luxemburg

“Ceza talep ediyorum. Bugün tok olanlar, sefa sürenlere, milyonların ekmeğini hangi acılarla kazandığını bilmeyenlere, hissetmeyenlere.”

Gençlik yıllarından itibaren kararlı ve inatçı bir mücadele yürüten Rosa, Alman Sosyal Demokrat Parti’nin savaş yıllarında savrulduğu milliyetçi ve savaş yanlısı politikalarına karşı çıkarak Lenin’le birlikte aynı safta yer aldı. Ekim Devrimi’nin ardından Almanya devriminin başlaması için mücadele etti. Rosa yürüttüğü faaliyetler nedeniyle tutuklu bulunduğu cezaevinde pek çok makale yazdı. Rosa Luxemburg, 15 Ocak 1919 yılında vahşice katledildi. Tüm hayatını uzun ve zorlu bir mücadele ile geçiren Rosa’ya son sözler Lenin’den “O bir kartaldı, hala da bir kartaldır…”

 

  • Marie Curie

 

“Hayatta hiçbir şey korkmak için değildir. Her şey anlaşılmak içindir.”

Sorbonne Üniversitesi’nde fizik ve matematik bölümlerini bitiren Marie Curie, yaptığı bilimsel çalışmalarla çığır açar ve aynı zamanda Radyoloji biliminin kurucusu olarak da kabul edilir. Özellikle radyoaktivite konusu üzerinde yapmış olduğu çalışmalar ile birlikte iki farklı alan üzerinden Nobel Ödülü almayı hak eden tek bilim insanıdır. Marie Curie yaptığı çalışmalar sırasında radyum elementini keşfetmiştir.

 

  • Ursula K. Le Guin

 

“Hiç kimse cezayı kazanmaz, ödülü de. Aklınızı hak etmek, kazanmak gibi fikirlerden arındırın, ancak o zaman özgür düşünebileceksiniz.”

Bilimkurgu alanında yazdığı roman ve öykülerle Hugo, Nebula, Locus gibi prestijli edebiyat ödüllerini birden fazla kez kazanarak erkek egemenliğini kırmayı başarmıştır. Romanlarında, teknolojik gelişmelerin değil, politika, toplumbilim ve psikolojinin öne çıktığı ve alternatif toplum biçimlerinin sorgulandığı bilimkurgu yaklaşımının en önemli temsilcilerindendir. “Cinsiyeti ortadan kaldırdığımda ne olacağını görmek istedim” dediği Mülksüzler kitabında birisi anarşist, diğeri kapitalist totaliter iki gezegenin hikâyesini anlatan kitap, edebiyattaki en önemli kapitalist sistem eleştirilerinden birisi olarak kabul edilmiştir. Yerdeniz Büyücüsü, Karanlığın Sol Eli, Lavinia, Dünyanın Doğum Günü adlı kitapları en önemli romanlarındandır.

 

  • Muazzez İlmiye Çığ

“Eğitim düştükçe cehalet artar, cehalet arttıkça insanlar birbirine düşman olur.”

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Hititoloji bölümünü 1940 yılında bitirir. Prof. Dr. Hans Gustav Guterbock’dan Hitit Dili ve Kültürü derslerini, Prof. Dr. Benno Landsberger’den Sümer ve Akad Dilleri ve Mezopotamya Kültürü derslerini alır. İstanbul Eski Şark Eserleri Müzesi Çiviyazılı Belgeler Arşivi’ne uzman olarak atanır. Müzede çalıştığı 31 yıl boyunca meslektaşı Hatice Kızılyay ve Dr. F. R. Kraus ile birlikte müzenin deposunda bulunan Sümer, Akad ve Hitit dillerinde yazılmış on binlerce tableti temizleyip, sınıflandırıp numaralandırır. 74.000 tabletten oluşan çivi yazılı belgeler arşivini oluşturur. 3.000 tabletin kopyasını yapıp katalog halinde yayımlar. Tüm hayatını Sümer tarihine adayan Muazzez İlmiye Çığ’ın bu alanda pek çok kitabı vardır.

 

  • Türkan Saylan

 

“Eğer bir yerlerde bilime, demokrasiye, barışa, aydınlığa aç bir çocuk senin ışığını bekliyorsa sönmeye hakkın yoktur. Işıyacaksın! Ölüme saniyeler kalmış olsa bile.”

1963’de İstanbul Tıp Fakültesini bitirdi. Deri ve Zührevi Hastalıklar Uzmanlığını alan Türkan Saylan tüm tehlikelerine rağmen cüzzamlı hastalara sırtını dönmedi ve kendini onların tedavisine adadı. 2006 yılına kadar Dünya Sağlık Örgütü’nün Cüzzam konusunda danışmanlığını yaptı. Türkan Saylan kurduğu Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği aracılığı ile özellikle kız çocukların okuması için çalıştı. 1990 yılında oluşturulan “İÜ Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi”nin kuruluşunda görev alan Türkan Saylan’ın bazıları çeşitli yabancı dillere de çevrilen 440 bilimsel yayını bulunmaktadır.

 

  • Şirin Tekeli

 

“…kapsamlı bir mücadele verilmesi gerekiyor ve bu mücadeleyi de ancak kadınlar verebilir. Dolayısıyla bu bilincin yitirilmesi bence ödenen en büyük bedel olmuştur.”

Kadın çalışmalarının öncü isimlerindendir. Doçentlik tezini kadınların siyasete katılımı üzerine karşılaştırmalı araştırmasını üzerine yapan Tekeli, Yüksek Öğretim Kurulu’nun kurulmasının ardından ayrıldığı üniversiteye bir daha dönmemiştir. Kadın Hareketi’nin çeşitli etkinliklerine katılmıştır: Medeni Kanun değişikliği için “Dilekçe kampanyası”(1984), Dayağa karşı protesto yürüyüşü (1987), Kariye Şenliği (1987) gibi. 1989’da Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nın kuruluş çalışmalarını başlatmıştır. Pek çok kitabın çevirisini yaparak Türkiyeli kadınlara donanımlı bir feminist literatür armağan etmiştir. Şirin Tekeli ayrıca hayatını kaybetmeden önce bedenini Çapa Tıp Fakültesi’ne bağışlamıştır.

Karadiken

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here